ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტი

2014 წლის ნატო-ს უელსის სამიტზე საქართველომ, თავდაცვისა და უსაფრთხოების შესაძლებლობების აღმშენებლობის (Defence and Related Security Capacity Building Initiative - DCB) ინიციატივის ფარგლებში, ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტი (Substantial NATO-Georgia Package -SNGP) მიიღო. პაკეტი ქვეყნის თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარებას, მდგრადობის გაძლიერებას, ნატო-სთან თავსებადობის ამაღლებასა და საქართველოს ალიანსში გაწევრიანების მზადების პროცესის ხელშეწყობას ისახავს მიზნად.

 

ნატო-ს მხრიდან არსებითი პაკეტის განხორციელების კოორდინაციას ოპერაციების დარგში ნატო-ს გენერალური მდივნის თანაშემწე ხელმძღვანელობს,  ხოლო თითოეული ინიციატივის პრაქტიკულ განხორციელებაში ქართულ მხარეს  ალიანსის წევრი და პარტნიორი სახელმწიფოს მიერ განსაზღვრული წარმომადგენლები ეხმარებიან. ნატო-ს წევრი და პარტნიორი ქვეყნების ექსპერტების უმრავლესობა საქართველოში მუდმივად (როტაციის პრინციპით) იმყოფება, ხოლო გარკვეული ნაწილი პერიოდულად ახორციელებს ვიზიტებს.

 

2021 წლის სექტემბრის მონაცემებით, ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის განხორციელების პროცესში ნატო-ს 30 წევრი ქვეყანა და 2 პარტნიორი სახელმწიფოა ჩართული.

 

არსებითი პაკეტის განხორციელების კოორდინაციასა და მონიტორინგს ნატო-ს მხრიდან  ნატო-ს ძირითადი ჯგუფი (NATO Core Team) უზრუნველყოფს, რომლის გერმანელი ხელმძღვანელი, ამერიკელ და რუმინელ მოადგილეებთან ერთად მუდმივად არიან მოვლენილი საქართველოში.

ეროვნულ დონეზე არსებითი პაკეტის ეფექტურად მართვის, ერთიანი სამთავრობო მიდგომის და პაკეტის განახლებასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებების უზრუნველყოფის მიზნით საქართველოს  მთავრობის 2019 წლის 22 ოქტომბრის განკარგულების საფუძველზე შეიქმნა ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის უწყებათაშორის საბჭო, რომლის თავმჯდომარედ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე, ხოლო მუდმივ წევრებად საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილე და საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსი განისაზღვრნენ.

საქართველოს თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე და თავდაცვის ძალების მეთაურის მოადგილე კოორდინაციას უწევენ არსებითი პაკეტის განხორციელების პროცესს, ხოლო თავდაცვის სამინისტროს საერთაშორისო ურთიერთობებისა და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის დეპარტამენტის ფარგლებში მოქმედი ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის განხორციელების სამმართველო ნატო-ს ძირითად ჯგუფთან და ინიციატივის ხელმძღვანელ ექსპერტებთან ყოველდღიური მუშაობით წარმატებით უზრუნველყოფს არსებითი პაკეტის განხორციელებას, მის კოორდინაციასა და მონიტორინგს, როგორც თავდაცვის სამინისტროს ფარგლებში, ასევე სხვა შესაბამის სახელმწიფო სტრუქტურებთან და ნატო-სთან მჭიდრო თანამშრომლობით. 

 

2016 წლის ნატო-ს ვარშავის სამიტის გადაწყვეტილების საფუძველზე, ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტით გათვალისწინებულ ცამეტ ინიციატივას დაემატა ორი პრიორიტეტული მიმართულება. რის შედეგადაც არსებითი პაკეტი აერთიანებდა 15 ინიციატივას. და მოიცავდა შემდეგ მიმართულებებს: ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრი (Joint Training and Evaluation Center, JTEC), თავდაცვის ინსტიტუციური აღმშენებლობის სკოლა (Defence Institution Building School, DIBS), ლოჯისტიკური შესაძლებლობების განვითარებაკიბერთავდაცვა, სტრატეგიული კომუნიკაციები, კრიზისების მართვა და სხვა. 

 

2017 წელს წარმატებით დასრულდა სტრატეგიული და ოპერატიული დაგეგმვის ინიციატივა, ხოლო 2020 წელს ლოჯისტიკური შესაძლებლობების განვითარების ინიციატივა.

 

2019 წლის ოქტომბერში, საქართველოში ჩრდილოატლანტიკური საბჭოს (NAC) ოფიციალური ვიზიტის ფარგლებში, არსებითი პაკეტის განახლების/გადახედვის შესახებ იქნა მიღებული გადაწყვეტილება. პაკეტის განახლების პროცესი 2020 წლის განმავლობაში მიმდინარეობა და დასრულდა გასული წლის დეკემბერში ნატო-ს საგარეო მინისტერიალის მიერ განახლებული პაკეტის დამტკიცებით.

განახლების პროცესის შედეგად პაკეტს დაემატა 3 ახალი ინიციატივა (სამხედრო სამედიცინო შესაძლებობების განვითარება, ინგლისური ენის შესაძლებლობების განვითარება და სტანდარტიზაცია და კოდიფიკაცია) და ამჟამად მოიცავს 16 ინიციატივას. განახლებული SNGP  არის  უფრო მიზანმიმართული და თანმიმდევრული. ახალი პაკეტი უკეთ აკმაყოფილებს ქვეყნის წინაშე არსებულ  მოთხოვნებსა და გამოწვევებს.

 

ზემოთ აღნიშნული ინიციატივებიდან ნატო-სთან თავსებადობის ამაღლებისა და ინსტიტუციური განვითარების თვალსაზრისით ხაზგასასმელია შემდეგი განსაკუთრებით წარმატებული ინიციატივები:

 

ნატო-საქართველოს წვრთნებისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრი (JTEC) უზრუნველყოფს მრავალეროვნულ წვრთნებსა და სწავლებებს, რის შედეგადაც საქართველოს, ნატო-სა და პარტნიორ ქვეყნებს შორის თავსებადობის ამაღლებას უწყობს ხელს. აღნიშნული მიზნების მისაღწევად, JTEC-ი მჭიდროდ თანამშრომლობს პოლონეთში მდებარე ნატო-ს ერთობლივი ძალების წვრთნის ცენტრთან (Joint Force Training Centre JFTC), 2020 წლის ბოლოს კი JTEC-JFTC-ის შორის გაფორმდა პარტნიორობის ხელშეკრულება.

 

2016 წლის ნოემბერში ნატო-საქართველოს წვრთნებისა და შეფასების ერთობლივმა ცენტრმა პირველად უმასპინძლა ნატო-საქართველოს ერთობლივ სამეთაურო-საშტაბო სწავლებას (NATO-Georgia Exercise 2016), რომელიც კომპიუტერული მხარდაჭერით ჩატარდა. ნატო-საქართველოს სწავლებაში სულ 250 მონაწილე იყო ჩართული, მათ შორის, ნატოს 11 წევრი და 2 პარტნიორი ქვეყნის და ნატო-ს სტრუქტურაში შემავალი შტაბების წარმომადგენლები.  ნატო-ს მხარესთან მჭიდრო თანამშრომლობით 2019 წლის მარტში ჩატარდა NATO-Georgia Exercise 2019. აღნიშნული სწავლების ფარგლებში, საქართველო ნატო-ს არაწევრ სახელმწიფოებს შორის იყო პირველი ქვეყანა, რომელსაც ნატო-ს ერთობლივი სწავლების ჩატარების მართვის და ხელმძღვანელის როლი დაეკისრა (Officer Conducting Exercise, Officer Directing Exercise). სწავლებაში ალიანსის წევრი და პარტნიორი ქვეყნების 300-ზე მეტი სამხედრო მოსამსახურე მონაწილეობდა.

 

ხაზგასასმელია თავდაცვის ინსტიტუციური აღმშენებლობის სკოლა (DIBS), რომლის მიზანს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ინსტიტუციური გაძლიერება და თანამშრომლების პროფესიული განვითარება, ეროვნულ დონეზე თავდაცვისა და უსაფრთხოების საკითხებზე ერთიანი მიდგომების ჩამოყალიბება, უსაფრთხოების სექტორის წარმომადგენლებთან და ნატო-სა და პარტნიორ ქვეყნებთან თანამშრომლობის გაღრმავება  წარმოადგენს. აქვე აღსანიშნავია, რომ სკოლის ფუნქციონირების არეალი არა მხოლოდ ეროვნულ, არამედ რეგიონულ და საერთაშორისო დონესაც მოიცავს.

 

DIBS აქტიურად და წარმატებით უზრუნველყოფს საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავებას ნატო-ს წევრი და პარტნიორი ქვეყნების შესაბამის სასწავლო დაწესებულებებთან სკოლის საუკეთესო პრაქტიკის დანერგვისა და გამოცდილების გაზიარების მიზნით. DIBS ისწრაფვის გახდეს ნატო-ს აკრედიტებული ინსტიტუტი საქართველოში. აღნიშნული სტატუსის მიღება 2022 წლისთვის იგეგმება.

 

ნატო-ს სარდლობების სხვადასხვა სტრუქტურებთან გაძლიერებული ურთიერთობების შედეგად მჭიდრო თანამშრომლობა დამყარდა ნატო-ს სახმელეთო სარდლობასა (LANDCOM) და ნატო-ს საზღვაო სარდლობასთან (MARCOM).

 

ნატო-ს სპეციალური ოპერაციების შტაბი აქტიურადაა ჩართული საქართველოს თავდაცვის ძალების სპეციალური ოპერაციების ძალების შესაძლებლობების განვითარებაში. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო პოლიცია კი აქტიურად თანამშრომლობს ნატო-ს მრავალეროვნული სამხედრო პოლიციის ბატალიონთან და უახლოეს მომავალში იგეგმება აღნიშნული ბატალიონის სრული წევრობის  სტატუსის მოპოვება.

 

2015 წელს ნატო-ს თავდაცვისა და უსაფრთხოების შესაძლებლობების აღმშენებლობის ნდობის ფონდი (Defence and Related Security Capacity Building Trust Fund - DCB TF) შეიქმნა. DCB ინიციატივაში მონაწილეობს ხუთი ქვეყანა: საქართველო, იორდანია, ერაყი, ტუნისი და მოლდოვა. აღნიშნული ინიციატივის ფარგლებში ალიანსის წევრ და პარტნიორ ქვეყნებს ეძლევათ შესაძლებლობა ფინანსური მხარდაჭერა გაუწიონ თავდაცვის შესაძლებლობების აღმშენებლობის ინიციატივაში მონაწილე სახელმწიფოებს.

 

ნდობის ფონდში ამჟამად საქართველოს ფინანსურ დახმარებას უწევენ ნატო-ს წევრი და პარტნიორი ქვეყნები. დღეის მდგომარეობით ფონდში საქართველოს მხარდასაჭერად 6 მლნ ევროზე მეტი ფინანსური რესურსია მობილიზებული. აღნიშნული ფინანსური მხარდაჭერა ხმარდება ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობისათვის კრიტიკულად მნიშვნელოვან ისეთ მიმართულებებს, როგორიცაა კავშირგაბმულობის სისტემების, კიბერთავდაცვის, სამხედრო-საინჟინრო და პროფესიული განათლების შესაძლებლობების განვითარებას.

 

საქართველოს თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარებისა და ნატო-სთან თავსებადობის ამაღლების პროცესის ეფექტიანობის მიზნით თავდაცვის სამინისტრო მუდმივად ახორციელებს ნატო-ს, ევროკავშირის, ასევე სხვა მრავალმხრივი და ორმხრივი თანამშრომლობის ფორმატებით გათვალისწინებული დახმარების სინქრონიზაციას. აღნიშნული პროცესი ასევე უზრუნველყოფს როგორც საქართველოს, ასევე ჩვენი პარტნიორი ქვეყნების რესურსების მიზნობრივ ხარჯვას და გამორიცხავს ძალისხმევის დუბლირებას. 

 

საქართველო ნატო-სთან თანამშრომლობის მიმართულებით არა მხოლოდ დახმარების მიმღებია, არამედ ახდენს მიღებული გამოცდილების აქტიურ გაზიარებას. საქართველოს მიერ ტრანსფორმაციის პროცესში მიღწეული წარმატების დემონსტრირება შედგა ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის კონფერენციის დროს 2018 წელს, როდესაც ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტი აღიარებულ იქნა, როგორც სამაგალითო მიდგომა თავდაცვისა და უსაფრთხოების შესაძლებლობების აღმშენებლობის ინიციატივის ძალისხმევისთვის.

 

ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის ინიციატივების შემუშავებისა და განხორციელების პროცესის ფარგლებში მიღებული გამოცდილების შედეგად, საქართველომ ნატო-ს მხარდაჭერით აქტიურად დაიწყო ექსპერტიზის გაზიარება თავდაცვისა და უსაფრთხოების შესაძლებლობების აღმშენებლობის ინიციატივის  მიმღებ სხვა ქვეყნებთან (DCB recipient countries).

 

 

ნატო-საქართველოს სწავლება

2016 წლის ნოემბერში ნატო-საქართველოს წვრთნებისა და შეფასების ერთობლივმა ცენტრმა პირველად უმასპინძლა ნატო-საქართველოს ერთობლივ სამეთაურო-საშტაბო სწავლებას (NATO-Georgia Exercise 2016). ნატო-საქართველოს სწავლებაში სულ 250 მონაწილე იყო ჩართული, მათ შორის, ნატოს 11 წევრი და 2 პარტნიორი ქვეყნის და ნატო-ს სტრუქტურაში შემავალი შტაბების წარმომადგენლები. ნატო-ს მხარესთან მჭიდრო თანამშრომლობით 2019 წლის მარტში ჩატარდა NATO-Georgia Exercise 2019. აღნიშნული სწავლების ფარგლებში, საქართველო ნატო-ს არაწევრ სახელმწიფოებს შორის იყო პირველი ქვეყანა, რომელსაც ნატო-ს ერთობლივი სწავლების ჩატარების მართვის და ხელმძღვანელის როლი დაეკისრა (Officer Conducting Exercise, Officer Directing Exercise).

 

 

თანამშრომლობა გლობალურ და რეგიონულ საერთაშორისო ორგანიზაციებთან

საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს გლობალურ და რეგიონულ საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, როგორიცაა გაერო, ეუთო, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი და ა.შ. თანამშრომლობის ფარგლებში აღებული ვალდებულებების შესრულებას, რომელიც ემსახურება ნდობისა და უსაფრთხოების განმტკიცებას და მშვიდობის უზრუნველყოფას.