ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტი

2014 წლის ნატო-ს უელსის სამიტზე საქართველომ, თავდაცვისა და უსაფრთხოების  შესაძლებლობების აღმშენებლობის (Defence and Related Security Capacity Building Initiative, DCB) ინიციატივის ფარგლებში, ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტი (Substantial NATO-Georgia Package, SNGP) მიიღო. პაკეტი ქვეყნის თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარებას, მდგრადობის გაძლიერებას, ნატოსთან თავსებადობის ამაღლებასა და საქართველოს ალიანსში გაწევრიანების მზადების პროცესის ხელშეწყობას ისახავს მიზნად.

 

ნატო-ს მხრიდან არსებითი პაკეტის საკითხებზე ნატო-ს გენერალური მდივნის მოადგილეა პასუხისმგებელი, ხოლო თითოეული ინიციატივის პრაქტიკულ განხორციელებაში ქართულ მხარეს  ალიანსის წევრი და პარტნიორი სახელმწიფოს მიერ განსაზღვრული წარმომადგენლები ეხმარებიან. ნატო-სა და პარტნიორი ქვეყნების  ექსპერტების უმრავლესობა საქართველოში მუდმივად (როტაციით) იმყოფება, ხოლო გარკვეული ნაწილი პერიოდულად ახორციელებს ვიზიტებს.

 

2019 წლის თებერვლის მონაცემებით, ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის განხორციელების პროცესში ნატო-ს 27 წევრი ქვეყანა და 2 პარტნიორი სახელმწიფოა ჩართული.

 

პაკეტის განხორციელების კოორდინაციასა და მონიტორინგს ნატო-ს მხრიდან  ნატო-ს ძირითადი ჯგუფი (NATO Core Team) უზრუნველყოფს, რომლის გერმანელი ხელმძღვანელი, ამერიკელი და რუმინელი მოადგილეები მუდმივად არიან მოვლენილი საქართველოში.

 

ქართული მხრიდან არსებითი პაკეტის განხორციელების კოორდინაციას  საქართველოს თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე და გენერალური შტაბის უფროსის პირველი მოადგილე უწევენ, ხოლო კონკრეტული მიმართულებებისთვის  პროექტების ლიდერები არიან განსაზღვრული, რომლებიც ნატო-სა და პარტნიორი ქვეყნების  ექსპერტებთან ერთად  პაკეტის თითოეულ ინიციატივას წარმატებით ახორციელებენ.

 

SNGP-ის უფრო ეფექტურად განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით და მისი არსებითი მნიშვნელობიდან გამომდინარე, 2018 წლის დასაწყისში საერთაშორისო ურთიერთობებისა და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის დეპარტამენტის ფარგლებში მოქმედი ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის კოორდინაციისა და მონიტორინგის განყოფილება გადაკეთდა და ჩამოყალიბდა სამმართველოდ. აღნიშნულმა ცვლილებამ დამატებით გაზარდა სამუშაო პროცესის ეფექტიანობა და გააძლიერა პაკეტის განხორციელების პროცესი. სამმართველო ნატო-ს ექსპერტებთან ყოველდღიური მუშაობით წარმატებით უზრუნველყოფს არსებითი პაკეტის განხორციელების კოორდინაციასა და მონიტორინგს, როგორც თავდაცვის სამინისტროს ფარგლებში, ასევე სხვა შესაბამის სახელმწიფო სტრუქტურებთან მჭიდრო თანამშრომლობით. 

 

2017 წლის შემოდგომაზე სტრატეგიული და ოპერატიული დაგეგმვის ინიციატივა წარმატებით დასრულდა და ამ ეტაპზე არსებითი პაკეტი აერთიანებს 14 ინიციატივას და მოიცავს შემდეგ მიმართულებებს: ლოგისტიკური შესაძლებლობების განვითარება,  სადაზვერვო ინფორმაციის გაცვლა და უსაფრთხო კომუნიკაციების სისტემა, ავიაცია, საჰაერო თავდაცვა, სპეციალური ოპერაციების ძალები, სამხედრო პოლიცია, შესყიდვები, საზღვაო უსაფრთხოება, კიბერუსაფრთხოება, სტრატეგიული კომუნიკაციები, კრიზისების მართვა, კონტრ-მობილურობა, თავდაცვის ინსტიტუციური აღმშენებლობის სკოლა (Defence Institution Building School, DIBS) და ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრი (Joint Training and Evaluation Center, JTEC).

 

ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრი (Joint Training and Evaluation Centre - JTEC) უზრუნველყოფს მრავალეროვნულ წვრთნებსა და სწავლებებს, რის შედეგადაც საქართველოს, ნატოსა და პარტნიორ ქვეყნებს შორის თავსებადობის ამაღლებას უწყობს ხელს. აღნიშნული მიზნების მისაღწევად, JTEC-ი მჭიდროდ თანამშრომლობს პოლონეთში მდებარე ნატო-ს ერთობლივი ძალისხმევის წვრთნის ცენტრთან (Joint Force Training Centre JFTC).

 

2016 წლის ნოემბერში, ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივმა ცენტრმა პირველად უმასპინძლა ნატო-საქართველოს ერთობლივ სამეთაურო-საშტაბო სწავლებას (NATO-Georgia Exercise 2016), რომელიც კომპიუტერული მხარდაჭერით ჩატარდა. ნატო-საქართველოს სწავლებაში სულ 250 მონაწილე იყო ჩართული მათ შორის ნატო-ს 11 წევრი და 2 პარტნიორი ქვეყანის და ნატო-ს სტრუქტურაში შემავალი შტაბების წარმომადგენლები. „ნატო-საქართველოს სწავლება 2016“ რიგით მეორე სწავლებაა (პირველი სწავლება, „Agile Spirit 2015”), რომელიც ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის ფარგლებში განხორციელდა. ამჟამად ნატო-ს მხარესთან მჭიდრო თანამშრომლობით მიმდინარეობს მოსამზადებელი სამუშაოები მომდევნო საერთაშორისო სწავლებისთვის, რომელიც 2019 წლის მარტში ჩატარდება. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს, ნატო-საქართველოს სწავლების ჩატარების მიზნით, მართვის და ხელმძღვანელის სტატუსი პირველად მიენიჭა (Officer Commanding Exercise, Officer Directing Exercise).

 

ასევე, ხაზგასასმელია ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის ფარგლებში ჩამოყალიბებული თავდაცვის ინსტიტუციური აღმშენებლობის სკოლა (Defence Institution Building Scholl, DIBS), რომლის მიზანს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ინსტიტუციური გაძლიერება და თანამშრომლების პროფესიული განვითარება, ეროვნულ დონეზე თავდაცვისა და უსაფრთხოების საკითხებზე ერთიანი მიდგომების ჩამოყალიბება,  უსაფრთხოების სექტორის წარმომადგენლებთან და ნატო-სა და პარტნიორ ქვეყნებთან თანამშრომლობის გაღრმავება  წარმოადგენს. აქვე აღსანიშნავია, რომ სკოლის ფუნქციონირების არეალი არა მხოლოდ ეროვნულ, არამედ რეგიონულ და საერთაშორისო დონესაც მოიცავს.

 

DIB სკოლა აქტიურად და წარმატებით უზრუნველყოფს საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავებას ნატო-ს წევრი და პარტნიორი ქვეყნების შესაბამის სასწავლო დაწესებულებებთან სკოლის საუკეთესო პრაქტიკის დანერგვისა და გამოცდილების გაზიარების მიზნით.

 

2015 წელს შეიქმნა ნატო-ს თავდაცვისა და უსაფრთხოების შესაძლებლობების აღმშენებლობის ნდობის ფონდი (Defence and Related Security Capacity Building Trust Fund, DCB TF). DCB ინიციატივაში მონაწილეობს ხუთი ქვეყანა: საქართველო, იორდანია, ერაყი, ტუნისი და მოლდოვა. აღნიშნული ინიციატივის ფარგლებში ალიანსის წევრ და პარტნიორ ქვეყნებს ეძლევათ შესაძლებლობა ფინანსური მხარდაჭერა გაუწიონ თავდაცვის შესაძლებლობების აღმშენებლობის ინიციატივაში მონაწილე სახელმწიფოებს. აღნიშნულ ნდობის ფონდში ნატო-ს წევრი და პარტნიორი ქვეყნები  საქართველოს მიერ წარდგენილ პროექტებს ფინანსურ დახმარებას აქტიურად უწევენ.   

 

ასევე აღსანიშნავია, რომ 2017 წლის 28-30 მარტს თავდაცვის სამინისტრომ ნატო-ს მხარესთან მჭიდრო თანამშრომლობით ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის სინქრონიზაციის პირველი სამუშაო შეხვედრა (SNGP Synchronization Workshop) გამართა. შეხვედრის მიზანს თავდაცვის ტრანსფორმაციის პრიორიტეტების გათვალისწინებით, თავდაცვის სახელმძღვანელო დოკუმენტებისა და საერთაშორისო თანამშრომლობის ფორმატით გათვალისწინებული ღონისძიებების ჰარმონიზაცია წარმოადგენდა.

 

აღსანიშნავია, რომ საქართველო ნატოსთან თანამშრომლობის მიმართულებით არა მხოლოდ დახმარების მიმღებია, არამედ კონკრეტულ ქვეყნებსაც უზიარებს მიღებულ გამოცდილებას.  საქართველოს მიერ ტრანსფორმაციის პროცესში მიღწეული წარმატების დემონსტრირება შედგა ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის კონფერენციის დროს 2018 წელს, როდესაც ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტი აღიარებულ იქნა, როგორც სამაგალითო მიდგომა (role model) თავდაცვისა და უსაფრთხოების შესაძლებლობების აღმშენებლობის ინიციატივის ძალისხმევისთვის.

 

ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის ინიციატივების შემუშავებისა და განხორციელების პროცესის ფარგლებში მიღებული გამოცდილების შედეგად, საქართველომ ნატო-ს მხარდაჭერით აქტიურად დაიწყო გამოცდილების გაზიარება თავდაცვისა და უსაფრთხოების შესაძლებლობების აღმშენებლობის (DCB) ინიციატივის  მიმღებ სხვა ქვეყნებთან (იორდანია, მოლდოვა, ტუნისი და სხვა). ასევე, საქართველო გეგმავს გამოცდილების გაზიარებას ერაყისთვის. გარდა ამისა, ნატო-ს სხვადასხვა პროგრამის ფარგლებში საქართველომ გამოცდილება უკრაინასაც გაუზიარა.