თანამშრომლობა აშშ-სთან

აშშ-საქართველოს სტრატეგიული ორმხრივი თანამშრომლობა თავდაცვის სფეროში

თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში საქართველოსა და აშშ-ის სტრატეგიული თანამშრომლობა არის მტკიცე, ყოვლისმომცველი და მზარდი, რომელიც დაფუძნებულია ურთიერთნდობასა და მხარდაჭერაზე.  სტრატეგიულ თანამშრომლობას მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს საქართველოს  თავდაცვისუნარიანობისა და მედეგობის განმტკიცებაში, რაც აუცილებელია ქვეყნის სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის უზრუნველსაყოფად. 

 

საქართველოსა და ამერიკის შეერთებული შტატების ორმხრივი ურთიერთობების განვითარება(მოკლე ისტორია)

ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა საქართველოს დამოუკიდებლობა ოფიციალურად 1992 წელს აღიარა, თუმცა, თავდაცვის მიმართულებით თანამშრომლობის გაღრმავება 2001 სექტემბრიდან იღებს სათავეს, როდესაც საქართველო  ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლას შეუერთდა.

 

2002 წელს, ამერიკის შეერთებული შტატების ინიციატივით, დაიწყო საქართველოს წვრთნისა და აღჭურვის პროგრამა (GTEP), რომელიც დახმარებას უწევდა საქართველოს უსაფრთხოების სამსახურებს პანკისის ხეობის მთიან საზღვრისპირა რეგიონში, მეამბოხეებისგან მომდინარე შიდა ტერორისტული საფრთხეების მოგერიებაში. 2005 წელს, წვრთნისა და აღჭურვის პროგრამა (GTEP) გარდაიქმნა სტაბილურობის შენარჩუნების ოპერატიულ პროგრამად (SSOP და SSOP II), რომელიც ერაყის მშვიდობის მხარდამჭერ ოპერაციებისთვის წვრთნიდა და ამზადებდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებსა და სამეთაურო შტაბს.

 

„ოპერაცია ერაყის გათავისუფლებისთვის“ დაწყებიდან 2008 წლის აგვისტომდე, 7800 ქართველმა ჯარისკაცმა შეერთებული შტატების ძალებთან ერთად იმსახურა ერაყში.

 

თანამშრომლობა ახალ საფეხურზე 2009 წლის 9 იანვარს გადავიდა, როდესაც აშშ-ს სახელმწიფო მდივანმა და საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა აშშ-საქართველოს შორის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიას ხელი მოაწერეს.

 

ამავე პერიოდში წარმოიშვა აშშ-სთან თანამშრომლობის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება - აშშ-ის მხარდაჭერა ნატო-ს ეგიდით წარმოებულ ოპერაციებში, კერძოდ 2009 წლის შემოდგომაზე ჩამოყალიბდა საქართველოს გადასროლის პროგრამა - უსაფრთხოების მხარდამჭერი საერთაშორისო ძალები (GDP-ISAF). 2015 წლის 1 იანვრიდან, ავღანეთში, ნატოს საერთაშორისო მისიამ სახე იცვალა და „მტკიცე მხარდაჭერის მისიის“ (RSM) ფორმატით გაგრძელდა, რაშიც  ქართველი სამხედროები ასევე აქტიურად მონაწილეობდნენ. ალიანსის არაწევრ ქვეყნებს შორის და ერთ სულ მოსახლეზე მისიაში გაგზავნილი სამხედრო მოსამსახურეების რაოდენობის მიხედვით საქართველო მტკიცე მხარდაჭერის მისიის უმსხვილესი კონტრიბუტორი იყო. 2021 წლის ივნისში ავღანეთის ისლამური რესპუბლიკა საქართველოს თავდაცვის ძალების ბოლო ქვედანაყოფმა დატოვა. 

 

 

 თანამშრომლობის მთავარი მექანიზმები

2016 წლის 6 ივლისს, აშშ-სა და საქართველოს შორის თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში პარტნიორობის გაღრმავების შესახებ ურთიერთგაგების მემორანდუმი გაფორმდა.

 

აღნიშნულის საფუძველზე, 2016 წლის 6 დეკემბერს, საქართველომ და აშშ-მ ხელი მოაწერეს უსაფრთხოების სფეროში 2016-2019 წლებისთვის თანამშრომლობის ჩარჩო ხელშეკრულებას, რომელიც 2019 წლის 21 ნოემბერს განახლდა.

 

ხელმოწერილი ჩარჩო ხელშეკრულებით ორმხრივი თანამშრომლობის მთავარ მიმართულებებად ჩამოყალიბდა საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის პროგრამა (GDRP), ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრის (JTEC)/საბრძოლო მომზადების ცენტრის (CTC) განვითარება და საქართველოს გადასროლის პროგრამა (მტკიცე მხარდაჭერის მისია, RSM).

2021 წლის 18 ოქტომბერს საქართველოში აშშ-ის თავდაცვის მდივნის ვიზიტის ფარგლებში, უწყებებს შორის გაფორმდა ურთიერთგაგების მემორანდუმი საქართველოს თავდაცვისა და შეკავების გაძლიერების ინიციატივის (GDDEI) თაობაზე, რომელიც საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის პროგრამის (GDRP) ფარგლებში მიღწეულ ხელშესახებ პროგრესს ეფუძნება და აშშ-საქართველოს სტრატეგიულ პარტნიორობა თვისობრივად ახალ ეტაპზე გადაჰყავს.

 

ინიციატივის მთავარი მიზანი საქართველოს შეკავების, ტერიტორიული თავდაცვის, წინააღმდეგობისა და მედეგობის შესაძლებლობების გაძლიერებაა. ასევე, ნატო-სთან თავსებადობის უმაღლესი ხარისხის უზრუნველყოფა და ინსტიტუციური რეფორმებისა და მოდერნიზაციის პროცესის მხარდაჭერა.

 

საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის პროგრამა

 

საქართველოს თავდაცვის მზადყოფნის პროგრამის განხორციელება დაიწყო 2018 წელს და დასრულდა 2021 წლის დეკემბერს. GDRP წარმოადგენდა ორი კომპონენტის ერთობლიობას: მზადყოფნის პროგრამა - წვრთნა (GDRP-Training) და მზადყოფნის პროგრამა - ინსტიტუციური განვითარება (GDRP-Institutional).

 

პროგრამამ მთლიანობაში, უზრუნველყო არა მხოლოდ ტაქტიკური დონის საბრძოლო ქვედანაყოფების (9 ქვეითი ბატალიონი) საბრძოლო მზადყოფნის ამაღლება, არამედ დაკომპლექტების, წვრთნის, აღჭურვის და ძალების შენარჩუნების მდგრადი ინსტიტუციური შესაძლებლობების განვითარება. პროგრამის წარმატებით განხორციელებამ საფუძველი ჩაუყარა საქართველოს თავდაცვისუნარიანობისა და შეკავების შესაძლებლობების გაძლიერების ინიციატივას.

 

ნატო-საქართველოს წვრთნებისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრი: ორმხრივი თანამშრომლობის ფარგლებში განხორციელდა არსებითი ინვესტიციები ნატო-საქართველოს წვრთნისა და შეფასების ერთობლივი ცენტრის (JTEC) განვითარების კუთხით. ცენტრი მხარს უჭერს საქართველოს თავდაცვის ძალების მზადყოფნის ამაღლებას, მასპინძლობს მასშტაბურ მრავალეროვნულ სწავლებებს და სხვადასხვა დონის მზადყოფნაზე ორიენიტრებულ წვრთნებს.

 

საერთაშორისო სწავლებები

 

საქართველო ყოველწლიურად მასპინძლობს და მონაწილეობს აშშ-ს მიერ ორგანიზებულ  წვრთნებსა და სწავლებებში.  აღსანიშნავია ქართულ-ამერიკული მრავალეროვნული სწავლება „AGILE SPIRIT“ და „NOBLE PARTNER“, რომელიც ტარდება საქართველოს ტერიტორიაზე.

 

აშშს  პროგრამა „პარტნიორობა ქვეყნებს შორის“(SPP) და ორმხრივი თანამშრომლობის ოფისი (BAO)

 

1994 წლიდან, საქართველოს თავდაცვის ძალებისთვის ჯორჯიის შტატის ეროვნულ გვარდიასთან „პარტნიორობა ქვეყნებს შორის“ პროგრამა (SPP) მტკიცე მხარდაჭერის ერთ-ერთი უპირველესი მექანიზმია, როგორც საგანმანათლებლო, ასევე ფინანსური მხარდაჭერის მიმართულებით.

 

პროგრამა „პარტნიორობა ქვეყნებს შორის“  არ მოიცავს მხოლოდ ეროვნული გვარდიის შესაძლებლობების განვითარებას, არამედ ითვალისწინებს დახმარებას ისეთ კრიტიკულ დარგებში, როგორიცაა ლოჯისტიკა, კიბერუსაფრთხოება, სტიქიური უბედურებებისთვის მზადყოფნა, სამართალი, მედიცინა, გენერალური ინსპექცია, საავიაციო შესაძლებლობების განვითარება და სამხედრო მოსამსახურეთა ოჯახების მხარდაჭერა. გარდა ამისა, საქართველოს ეროვნული გვარდია ატარებს გაცნობით ღონისძიებებსა და წვრთნებს, მონაწილეობს ეროვნული სწავლებებში და მხარს უჭერს ჰუმანიტარული სამოქალაქო დახმარების პროექტებს.

 

აშშ- მხარდაჭერა  დაჭრილ სამხედრო მოსამსახურეთა და მათი ოჯახებისადმი

 

თანამშრომლობის კიდევ ერთ მიმართულებას წარმოადგენს დაჭრილ/დაშავებულ სამხედრომოსამსახურეთა  სამკურნალო შესაძლებლობების განვითარება. დაჭრილი ქართველი სამხედროებისა და BAC-G პროგრამა ჩამოყალიბდა დაჭრილი ქართველი სამხედროების ინტეგრირებული და ინტერდისციპლინარული რეაბილიტაციის პროგრამის უზრუნველსაყოფად.

 

2019 წლის დეკემბერს, საქართველომ დაასრულა ახალი მრავალპროფილური სარეაბილიტაციო  ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, წეროვანის მარო მაყაშვილის სახელობის სარეაბილიტაციო ცენტრის  ტერიტორიაზე, რომელიც ემსახურება დაჭრილ/დაშავებულ სამხედრო მოსამსახურეებსა და მათი ოჯახის წევრებს. ამ დაწესებულების მშენებლობა განხორციელდა აშშ-ს საგარეო სამხედრო დაფინანსებით.

 

ნატოს საპასუხო ძალები

 

2013 წლიდან აშშ დახმარებას უწევს საქართველოს თავდაცვის ძალებს ნატო-ს საპასუხო ძალებში მონაწილეობისათვის მომზადების პროცესში (იხ. NRF).

 

აშშ-ის კონტრიბუცია ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტში (SNGP)

აშშ-ს ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის ძირითად ჯგუფის მოადგილის თანამდებობაზე მოვლენილი ჰყავს ექსპერტი, რომელიც პასუხისმგებელია პაკეტის ფარგლებში განსაზღვრული ინიციატივების განხორციელების კოორდინაციასა და მონიტორინგზე.

აშშ, მოვლენილი ექსპერტით, ასევე ხელმძღვანელობდა ლოჯისტიკის ინიციატივას, რომლის ფარგლებში აღებული ვალდებულებები წარმატებით შესრულდა და შედეგად ინიციატივა  დასრულდა.

 

 საგანმანათლებლო პროგრამები

 

საერთაშორისო სამხედრო განათლება და წვრთნები (IMET):

 

საერთაშორისო სამხედრო განათლებისა და წვრთნების პროგრამის ფარგლებში ხორციელდება შეიარაღებული ძალების სამხედრო და სამოქალაქო პერსონალის გადამზადება აშშ-ის სამხედრო სასწავლებლებში. პროგრამა მოიცავს, როგორც მაღალი დონის, ასევე საშუალო და საწყისი მომზადების კურსებს ოფიცრებისა და სერჟანტებისთვის.

 

კონტრ-ტერორისტული სწავლების პროგრამა  (CFTP):

 

კონტრ-ტერორისტული სწავლების პროგრამა ყოველწლიურად აფინანსებს მაღალი დონის კურსებს აშშ-ს თავდაცვის ეროვნულ აკადემიასა და ეროვნულ სამხედრო კოლეჯში, ასევე მოკლევადიან კურსებს სპეციალური ოპერაციების ძალების პერსონალისათვის.

 

ჯორჯ მარშალის სახელობის უსაფრთხოების სწავლების ევროპული ცენტრი:
ჯორჯ მარშალის სახელობის უსაფრთხოების სწავლების ევროპული ცენტრი (George C. Marshall Center for Security Studies) ყოველწლიურად გვთავაზობს სასწავლო ადგილებს უსაფრთხოების სასწავლო პროგრამასა და სხვა კურსებზე.

 

 

საგარეო სამხედრო დაფინანსება (FMF)

 

საქართველოს 1997 წლიდან აშშ-ის საგარეო სამხედრო დაფინანსების ფარგლებში მიღებული აქვს $445 მილიონზე მეტი. 2022 წელს საქართველომ მიიღო 35 მილიონი აშშ დოლარი.

 

საგარეო სამხედრო დაფინანსების ფარგლებში გამოყოფილი თანხები სრულად არის გადანაწილებული წვრთნებისა და ნატო-ს სტანდარტების თანამედროვე შეიარაღებითა და სისტემებით აღჭურვის პროგრამებზე და თავდაცვის ძალების შესაძლებლობების განვითარებას ხმარდება.